طراحی سونای خشک

۶ ماه قبل ۱۷۳ ۰

مطابق شکل زیر سونای خشک اتاقکی بسیار گرم و خشک از جنس معمولا چوب (از چوبهای سرو، صنوبر، کاج، سکویا و ...) با دمای 70 تا 100 درجه سلسیوس و رطوبت نسبی کمتر از 5 درصد می‌باشد. پارامترهای دما و رطوبت نسبی الزاما بایستی به دقت توسط تجهیزات کنترلی نشان داده شده در شکل زیر اندازه گیری و مانیتورینگ شود و در صورتی که دما و رطوبت نسبی از محدوده ذکر شده خارج شود، باید سیستم مانیتورینگ آن را به عنوان یک عامل تهدید کننده سلامتی به کاربران اعلام کند. در اتاق سونا این تجهیزات باید در ارتفاع 1.5 متری از کف نصب شوند. 

سونای خشک

 

تجهیز کنترلی در اتاق سونا نصب می‌شود و رطوبت نسبی و دما را اندازه‌گیری می‌نماید و نتیجه در تجهیز سمت چپ مانیتورینگ می‌شود. 

کنترل دما و رطوبت سونای خشک

 

کنترل دما و رطوبت سونای خشک

 

در شکل زیر هیتر الکتریکی سونا طراحی شده توسط شرکت HAYWARD نشان داده شده است.

HAYWARD

 

در صورتی که بدن انسان در این هوای بسیار گرم وخشک قرار گیرد، تعریق به عنوان سازوکار دفع سموم بدن شدت می‌یابد. از آنجایی که رطوبت نسبی فضا بسیار کم است، عرق، ضمن دریافت گرمای نهان تبخیر از بدن، سریعاً تبخیر می‌شود از این رو دمای بالای سونای خشک برای کاربران قابل تحمل است.

با قرارگیری کاربر در این شرایط، دمای بدن چند درجه افزایش می‌یابد که سیستم ایمنی بدن، این افزایش دما را ناشی از حضور میکروب در بدن تلقی می‌کند و ضمن تحریک سیستم گردش خون میزان گلبول‌های سفید در خون نیز افزایش می‌یابد.

علیرغم فواید فوق، سونای خشک خطر سوختگی ریه را به همراه دارد و برای افراد بالای پنجاه سال و به ویژه افرادی که دچار عارضه قلبی هستند توصیه نمی‌شود و افراد بیمار و یا زنان باردار بایستی قبل از استفاده از سونای خشک در این باره با پزشک خود مشاوره انجام دهند. خوابیدن در سونای خشک غیر مجاز است و حتی در صورتی که فردی از قرص‌های خواب آور استفاده کرده باشد، نباید وارد سونا شود. استفاده انفرادی از سونا نیز غیر مجاز می‌باشد.

بهینه بودن ابعاد اتاقک سونای خشک جهت به حداقل رساندن ابعاد آن بسیار حائز اهمیت است. اتاقک عموما به شکل مکعب ساخته می‌شود، در نظر گرفتن 2.15 متر ارتفاع و مساحت 0.6 متر مربع به ازای هر نفر مناسب است. طول نیمکت سونای خشک نیز به ازای هر نفر 60 سانتی‌متر، در صورتی که قرار بر نشستن کاربران بر روی سکو باشد و یا 1.8 متر در صورت در نظر گرفتن شرایط برای دراز کشیدن کاربران کافی است. بهتر است گوشه‌های اتاقک سونا به جای آنکه تیز باشد به صورت منحنی ساخته شود تا فضای مرده کمتری وجود داشته باشد.

برای پایدار کردن شرایط طرح داخل بهتر است سونای خشک، بازشو به سمت استخر و یا سایر فضاهای مرطوب نداشته باشد.

درب سونای خشک نباید مجهز به قفل باشد و درب باید به هر دو سمت خود باز شود. معماری سونای خشک باید به گونه‌ای باشد که داخل آن کاملا مشخص باشد و حداقل درب آن برای رویت داخل، شیشه‌ای باشد و شدت نور در آن حداقل 300 لوکس باشد.

استفاده از کفشوی در سونای خشک غیر مجاز می‌باشد زیرا در صورتی که آبی بر روی کف سونای خشک بریزد به دلیل پایین بودن رطوبت نسبی سریعا تبخیر می‌شود. در این شرایط آب موجود در سیفون کفشوی نیز پس از مدت کوتاهی تبخیر شده و در این شرایط اگر خط فاضلاب کفشوی به چاه جذبی بریزد و فاضلاب سنگین  نیز وارد آن چاه شود، با تبخیر آب داخل سیفون گازهای متعفن و آلوده از انباره فاضلاب به سمت اتاقک سونا حرکت می‌کند.

استفاده از پیچ، میخ و سایر اتصالات فلزی باید به گونه‌ای استفاده شوند که هیچ گونه تماسی با پوست کاربران نداشته باشد زیرا در غیر اینصورت ضمن ایجاد خراش بر روی پوست باعث سوختگی پوست نیز می‌شود.

علاوه بر اینکه بوی عرق افراد ناخوشایند است، برخی از چوب‌ها نیز در اثر حرارت، بوی نامطبوعی از خود منتشر می‌کنند برخی برای مقابله با این بو، آب اسانس دار بر روی هیتر سونای خشک می‌پاشند که این کار سبب افزایش رطوبت نسبی تا حدود 40% می‌گردد. ضمن آنکه ریختن آب بر روی هیتر سبب ایجاد تنش حرارتی و متعاقب آن کاهش عمر هیتر می‌شود و هوای بسیار گرم و مرطوب سبب آسیب دیدن غدد لنفاوی و سیستم تنفسی انسان خواهد شد. این موضوع آنقدر مهم است که سبب آن شده در اقلیم‌های مرطوب ساخت سونای خشک توصیه نشود. 

در نظر گرفتن رختکن و محلی برای استحمام علاوه بر ایجاد امکانات بیشتر سبب پیشگیری از به وجود آمدن شوک حرارتی در بدن می‌شود. 

هیتر سونای خشک

در سونای خشک دو نوع هیتر به شرح زیر مورد استفاده قرار می‌گیرد.1. هیتر سنگی. 2.هیتر تشعشعی

هیتر سنگی

هیتر سنگی متشکل از یک محفظه احتراق فلزی است که پس از روشن شدن، حرارت حاصل از احتراق به سنگ‌ها منتقل شده و سنگ‌ها توسط سازوکارهای جابه‌جایی و تشعشعی اتاق سونا را به دمای مطلوب می‌رسانند. این نوع هیتر در شکل زیر نشان داده شده است.

هیتر سنگی سونای خشک

 

هیتر سنگی باید حداکثر ظرف مدت 45 دقیقه دمای اتاق سونای خشک را به دمای مطلوب آن برساند. برای کم کردن این زمان جدای از آنکه می‌توان هیتر با سایز بزرگتری را انتخاب نمود، امروزه با استفاده از سنگ‌هایی که ضریب رسانندگی حرارتی آنها در مقایسه با نسل قدیم سنگ‌ها بسیار افزایش یافته است، این زمان را کاهش داده‌اند. علاوه بر رسانندگی حرارتی، مقاومت در برابر تنش حرارتی نیز پارامتر بسیار مهمی برای سنگ‌های هیتر به شمار می‌رود. معمولا برای حصول اطمینان از مقاوم بودن سنگ در برابر تنش حرارتی آن را تا دمای 100 درجه سلسیوس گرم می‌کنند و سپس آن را درون آب سرد قرار می‌دهند اگر اثری از ترک در سنگ دیده نشد، مقاومت سنگ در برابر تنش حرارتی قابل تایید است. معمولا سنگ‌های آذرین گزینه مناسبی برای سنگ‌های هیتر سونای خشک هستند. لازم به ذکر است تست سنگ هیتر بسیار مهم و حیاتی می‌باشد زیرا یک سنگ نامرغوب ممکن است حتی در حین فرایند گرمایش منفجر شود.

برای انتخاب هیتر سنگی ازکاتالوگ سازندگان هیتر استفاده می‌شود. در جدول زیر یک نمونه از کاتالوگ شرکت SAWO نشان داده شده است.

SAWO

 

هیتر تشعشعی

هیتر‌های تشعشعی به تفصیل در بخش تهویه مطبوع برای استخر مورد نقد و بررسی قرار گرفته است؛ اما همین قدر ذکر می‌شود که زمان لازم برای آنکه این هیترها دمای سونای خشک را به شرایط طراحی برسانند در حدود 5 تا 10 دقیقه است اما استفاده از این هیتر‌ها برای کاربرانی که پوست سبزه دارند می‌تواند سبب عوارضی مانند کک و مک در پوست شود. نمایی از هیتر تشعشعی به کار رفته در سونای خشک در شکل زیر نشان داده شده است. به عنوان یک قاعده سرانگشتی برای انتخاب هیتر تشعشعی برای سونای خشک، به ازای هر متر مکعب از فضای سونا 600 W توان الکتریکی برای هیتر در نظر می‌گیرند.

هیتر تشعشعی سونای خشک

 

 

نگارش : علیرضا اعتماد

منبع: مرجع کاربردی استخر سونا و جکوزی، نشر نوآور، پیمان ابراهیمی ناغانی

۰ دیدگاه