اتاق تمیز (بخش اول)

۶ ماه قبل ۴۳۲ ۰

اتاق تمیز

سبک زندگی امروز و نیاز روز افزون به تولیدات دقیق و در عین حال انبوه، قرار گیری انسان در مکان‌های پر خطر و در کنار مواد مضر را اجتناب ناپذیز کرده است. ایجاد فضاهای بدون آلودگی‌های فیزیکی و شیمیایی به کمک تکنولوژی اتاق تمیز (Clean Room)  امکان پذیر می‌شود. واضح است که اتاق تمیز به معنای فضایی عاری از آلودگی است که در سازمان بین المللی استاندارد (ISO) اینچنین معنا شده است:

اتاقی که در آن غلظت ذرات موجود در هوا کنترل می‌شود و با هدف به حداقل رساندن این ذرات ساخته و استفاده می‌شود. همچنین توانایی اندازه‌گیری و کنترل پارامترهای مختلف مانند دما ، رطوبت و فشار را دارد.

قرار گیری انسان در فضای آلوده بدون استفاده از شرایط اتاق تمیز امکان وارد شدن آسیب به انسان‌ها را افزایش می‌دهد. از اتاق تمیز در ضمینه های مختلفی از قبیل : کارخانه ساخت ریز تراشه ، آزمایشگاه مواد ، اتاق‌های جراحی و فضاهای تمیز به منظور جراحی، بسیاری از مراحل ساخت وسایل الکترونیک و کارخانه تولید و بسته‌بندی مواد غذایی استفاده می‌شود. یکی از مهمترین استفاده‌های اتاق تمیز، خارج کردن گازهای سمی تولید شده در فضای کار می‌باشد. به طور کلی ایجاد اتاق تمیز به سه مرحله قابل تقسیم است : طراحی ، آزمایش و بهره برداری. پس از طراحی و ساخت اتاق تمیز، کارایی آن باید مورد ارزیابی قرار گیرد تا میزان تمیزسازی با استانداردهای موجود مقایسه شود. این فضا باید مقادیر بسیار زیادی هوای تمیز فیلتر شده فراهم کند که از این هوا به منظور رقیق و کم کردن حجم باکتری و ذرات موجود در اتاق و همچنین برای تنظیم کردن فشار هوا و اطمینان از عدم وجود ذرات درون جریان هوا استفاده می شود.

دلایل نیاز به اتاق تمیز

 اتاق تمیز پدیده جدیدی است، هر چند ریشه آن به 100 سال پیش باز می گردد، یعنی زمانی که در بیمارستان‌ها سعی در کنترل عفونت داشتند. با این حال نیاز به وجود یک محیط تمیز به منظور تولید محصولات صنعتی درکارخانجات مدرن به وجود آمده است. انسان، صنایع تولیدی و کارگاه‌های تولید محصولات، حجم بسیار زیادی از ذرات و باکتری‌ها را تولید می‌کنند. کلین روم‌ها این امکان را فراهم می‌سازند تا علاوه بر بالابردن کیفیت و کمیت محصول تولیدی، با توجه به تماس مستقیم انسان با این ذرات، خطری متوجه انسان نشود. در جدول زیر برخی از محصولاتی که در تولید آنها از کلین روم استفاده می شود ، نمایش داده شده است.

اتاق تمیز، فیلتراسیون، کلین روم،Clean Room

در صنایع تولیدی مشکل اصلی که باعث ایجاد نیاز به اتاق تمیز می‌شود ، ذرات گرد و غبار می‌باشد. حتی اگر اندازه این ذرات از یک میکرومتر هم کمتر باشد، امکان خرابی در قطعه و یا کوتاه کردن عمر مفید آن را فراهم می‌کند. شکل زیر یک نیمه هادی را نشان می‌دهد که ذره قرار گرفته در آن باعث از بین رفتن کارایی قطعه شده است.

اتاق تمیز، فیلتراسیون، کلین روم،Clean Room

انواع اتاق تمیز

بر اساس نوع عملکرد سیستم هوارسانی در اتاق تمیز، آنها به طور کلی به دو دسته جریان ‌هوای مغشوش (Turbulently Ventilated) و جریان یک جهتهUnidirectional flow)  ( تقسیم می شوند. به اتاق‌های تمیز جریان یک جهته، جریان لمینار Laminar) flow( نیز گفته می‌شود. اتاق‌های تمیز جریان یک جهته مقادیر بسیار بیشتری هوا نسبت به مدل‌های توربولانسی استفاده کرده و تمیزی بهتری در فضای مورد نظر ایجاد می‌کنند.    

 در شکل زیر طرح شماتیکی از دو نوع اصلی اتاق تمیز نمایش داده شده است. همان طور که از تصاویر مشخص است، هوا پس از تصفیه و فیلتر شدن وارد اتاق می‌شود. هوای تمیز وارد شده با هوای موجود در اتاق ترکیب شده و ذرات معلق در هوا را جا به جا می‌کند تا در نهایت از خروجی‌های هوا ) Air extract ( خارج شده و عمل تمیز‌سازی اتاق صورت گیرد.

اتاق تمیز، فیلتراسیون، کلین روم،Clean Room

 

اتاق تمیز، فیلتراسیون، کلین روم،Clean Room

 

 

نگارش : محمد جعفر نیری، پیمان ابراهیمی ناغانی

منبع : بخشی از کتاب روشهای تولید و توزیع برودت در سیستم‌های تهویه مطبوع - مولف : پیمان ابراهیمی ناغانی، سید علیرضا ذوالفقاری، محمد جعفر نیری - انتشارات نوآور


۰ دیدگاه